نشست گردشگری و اسطوره؛ تاریخ، تفسیر و منظر با سخنرانی دکتر محمد کلهر، دکتر علی نکویی و دکتر سعید شفیعا در ۳ دی ماه ۹۷ در گالری نظرگاه برگزار شد.

محمد کلهر در ابتدای این نشست پس از بررسی ریشه لغوی گردشگری که به رفتن از محل سکونت و بازگشت به همان، خروج از محل معمول زندگی را مورد نظر قرار داد. وی بین رشته ای بودن مطالعات گردشگری را موضوع مهمی دانست و تاریخ را بخش مهمی از این مطالعات دانست. از دیدگاه وی تاریخ موجودی است زنده که دارای زندگی و مرگ است. مطالعات این حیطه می تواند به عنوان یک مسیر راه و یک راهنما برای آیندگان مورد بررسی و توجه قرار گیرد. وی مطالعات تاریخی مد نظر خود را در حیطه روانشناسی جامعه و تاثیرات بین جامعه میزبان و میهمان مورد بررسی قرار داد. وی به دنبال این سوال بود که آیا جامعه ایرانی در طول تاریخ، گردشگر پذیر بوده یا خیر؟

در ادامه کلهر افزود که پس از بررسی مفهوم “خود” و مفهوم “دیگری” از میان سفرنامه ها و تاریخ مستند ایران می توان مدعی شد که از دوره صفوی به بعد جامعه ایران دچار “دگری” شده است. یعنی به مرور توجه به دیگران بیشتر از خود مد نظر قرار گرفته است و شکلی از مهمان نوازی در جامعه ایرانی مشاهده می شود که به سمت افراط گرایی حرکت کرده است. بنابراین موضوع مهمان نوازی ایرانی ریشه در سیر تاریخی ایران دارد و زیاده روی در این موضوع را نمی توان خوب ارزیابی کرد. هر چند از نظر این استاد دانشگاه، توجه ایرانیان به غرب بیشتر از شرق ارزیابی می شود.

در ادامه نشست دکتر علی نیکویی موضوع را با بررسی اهمیت اسطوره ها در فرهنگ و تاریخ ایران ادامه داد. جایی که عناصر اساسی مثل کوه، چشمه و درخت به شکل گیری مفاهیم معنوی و اسطوره ای ختم شده است. از دیدگاه وی، اسطوره هایی مثل مهر و آناهید که ریشه ای دیرینه در تاریخ ایران دارد، نیازمند ظرفیت سازی دارند. گردشگرانی که برای دیدن به این مکان ها می روند، بایستی آموزش ببینند، آگاه شوند و نسبت به برخی مفاهیم و مضامین حساس شوند. دیدن عناصری مثل کوه، چشمه و درخت در کنار هم نه تنها به معنای همشینی عناصر طبیعی بلکه به معنای تفاهم مفاهیم ذهنی-عینی طبیعی، انسانی، تاریخی، حسی و منظرین است. نیکویی افزود که ایران ظرفیت های زیادی برای گردشگری آئینی و اسطوره ای دارد و بایستی به این موضوع توجه بیشتری گردد. بنابراین آموزش و انتقال مفاهیم به گردشگران یک نیاز حیاتی به حساب می آید.

در ادامه دکتر سعید شفیعا به موضوع تفسیرگری و نگاه منظرین به گردشگری اسطوره پرداخت. وی با مثالی از یک درخت نشان داد که این پدیده را بایستی از زاویه دید ساکنین و مالکین آن دید. یک درخت می تواند نشانی از احساسات جمعی، ارتباطات اجتماعی، خاطرات خانوادگی و اتفاقاتی تاریخی باشد. برای اینکه گردشگری منظر شکل بگیرد، روایت گری و نقل مضامین تفسیری و لایه به لایه لازم به توجه است. وی افزود، اسطوره ها ریشه در زندگی و تاریخ دارند ولی در تورهای گردشگری راهنمایان وظیفه دارند تا این عناصر را به صورتی متفاوت نقل کنند. به طور مثال لاشخوری به نام هما که در تخت جمشید نیز نقش های آن باقی است، روایت های متفاوتی خواهد داشت. برخی هما را موجودی افسانه ای می دانند که با نشستن اش روی شانه های هر فرد، خوش یمنی به همراه خواهد داشت. ریشه یابی زیستی این موجود نشان می دهد که هما پرنده ای استخوان خوار است. بنابراین نشستن روی شانه های یک فرد معنایی به غیر از مرگ و به استخوان رسیدن وی ندارد. ریشه این ادعای عمومی نشان می دهد که قدیمی ها اعتقاد داشتند که شاه ها، سایه خدا روی زمین هستند. بنابراین آنها بایستی دارای فره ایزدی باشند که از طریق یک موجود مثل هما به آنها منتقل می شده. یعنی هما به عنوان واسطه انتقال فر به یک پادشاه به حساب می آمده. لذا نشستن آن روی شانه های یک فرد به معنای واسطه لطف الهی شدن است. در ادامه شفیعا افزود، برخی حتی هما را موجودی بی آزار و با کرم میدانند. بررسی ها نشان می دهد این پرنده اسطوره ای به دلیل سبک زندگی و غذایی که نیاز دارد (استخوان)، بایستی منتظر تمام شدن تغذیه سایر موجودات شود تا استخوان ها باقی بمانند. این صبر و حوصله ی وی نه از لطف و کرم بلکه از سبک زندگی و نیاز غذایی اش است. وی افزود، برای اینکه یک پدیده ی اسطوره ای مورد توجه و نظر گردشگران قرار گیرد بایستی برای آن داستان سازی، روایت سازی و تفسیرگری مناسب صورت داد. مفاهیم پیچیده ی اسطوره ای از این طریق بیشترین اثر را روی گردشگران خواهد گذاشت و زمینه تعالی گردشگران را فراهم خواهد کرد.

در ادامه شفیعا افزود، از آنجا که ایران به صورت جامعه شناختی، بسیار مهمان پذیر است و این فرصت قابلیت جذب گردشگران خارجی را بالاتر می برند و از سویی، پرنده های اسطوره ای و داستان های اسطوره ای زیادی در این محدوده یافت می شود، سرمایه گذاری روی گردشگری منظر اسطوره ای، یک اقدام اساسی در راستای توسعه گردشگری ورودی است.

پیام بگذارید